Kurk

Er bestaan verschillende soorten kurkafsluitingen, waarvan natuurkurk de bekendste is. Deze afsluiting wordt uit één stuk schors van de kurkeik gemaakt. Veel kurkeiken groeien in Alentejo in Portugal, een van de belangrijkste kurkgebieden ter wereld. De schors kan voor het eerst worden geoogst wanneer een boom ongeveer 25 jaar oud is. Daarna groeit deze weer aan en kan hij in Portugal doorgaans iedere negen jaar opnieuw worden geoogst, zonder dat de boom daarvoor gekapt hoeft te worden.

Om zo weinig mogelijk kurk verloren te laten gaan, worden reststukken van de schors fijngemalen en onder druk met een bindmiddel samengeperst. Zo ontstaat een samengestelde, of geagglomereerde, kurk. Dit type afsluiting wordt vaak gebruikt voor wijnen die jong gedronken worden, bijvoorbeeld binnen drie tot vijf jaar. Er bestaan echter ook hoogwaardige technische kurken die geschikt zijn voor een langere flesrijping.

Natuurkurk is relatief kostbaar en brengt bovendien een kleine kans op flessenvariatie of kurksmaak met zich mee. Daarom bestaan er alternatieven, zoals kunststof kurken. Deze sluiten een fles af zonder risico op klassieke kurksmaak, maar zijn meestal bedoeld voor wijnen die niet lang bewaard hoeven te worden. De zuurstofdoorlaatbaarheid verschilt namelijk sterk per type kunststofsluiting. Sommige laten juist relatief veel zuurstof door.

Een bekende wijnfout is TCA. Dit is geen bacterie, maar een chemische stof die verantwoordelijk is voor geuren van nat karton, vochtige kelder of schimmel. Vaak wordt dit eenvoudigweg omschreven als ‘kurk in de wijn’. TCA wordt vooral met natuurkurk geassocieerd, maar kan ook afkomstig zijn uit andere materialen in de wijnkelder, zoals hout of pallets. Goede hygiëne en kwaliteitscontrole verkleinen het risico, al sluiten zij het bij traditionele natuurkurk niet volledig uit.

Om dit probleem zo veel mogelijk te beperken, is de DIAM-kurk ontwikkeld. Deze technische kurk wordt gemaakt van geselecteerde, fijngemalen natuurkurk. Met het gepatenteerde DIAMANT-proces wordt de kurk gereinigd, waarbij TCA en veel andere ongewenste stoffen uit het materiaal worden verwijderd. DIAM garandeert daarbij een zeer lage hoeveelheid overdraagbare TCA.

Daarnaast kan een wijnmaker kiezen uit DIAM-sluitingen met verschillende niveaus van zuurstofdoorlaatbaarheid. Daardoor is de zuurstofinlaat beter voorspelbaar en ontwikkelen flessen van dezelfde wijn zich doorgaans consistenter. Voor de producent biedt dat meer controle over de gewenste stijl, frisheid en het bewaarpotentieel van de wijn.

Schroefdop 

De schroefdop heeft in Nederland misschien wel een slechter imago dan kurk. Wie echter naar Australië reist, ziet al snel een ander beeld. Daar wordt het merendeel van de flessen met een schroefdop afgesloten, ook wijnen die meer dan 100 dollar kosten. Een kurkafsluiting biedt immers niet altijd volledige zekerheid dat een wijn in de fles goed blijft. Voor veel Australische producenten is dat een onnodig risico, waardoor de schroefdop er de meest gebruikte afsluiting is geworden.

De meeste schroefdoppen zijn gemaakt van aluminium en lijken aan de buitenkant sterk op elkaar. Toch zit het verschil vooral aan de binnenzijde. De liner, het materiaal tussen de dop en de fles, bepaalt hoeveel zuurstof de fles binnenkomt. Daarmee kan de producent gerichter kiezen hoe een wijn zich tijdens de rijping op fles moet ontwikkelen.

Wijnen met een schroefdop worden vaak gezien als goedkoop en bedoeld om snel te drinken. Dat beeld klopt niet altijd. Het Australian Wine Research Institute bracht onlangs een onderzoek uit waarin een sémillon 14 jaar rijpte onder verschillende flesafsluitingen. De wijn onder schroefdop ontwikkelde daarbij veel minder oxidatieve aroma’s, zonder dat de kwaliteit lager was dan die van dezelfde wijn met een kurkafsluiting.

Het antwoord is uiteindelijk eenvoudig: een wijn met kurk is niet automatisch beter dan een wijn met schroefdop. Wel kunnen beide afsluitingen invloed hebben op de manier waarop een wijn zich op fles ontwikkelt. Bij het kiezen van jouw volgende fles, hoeft de afsluiting daarom geen doorslaggevende rol te spelen.